पहिल्या मराठा दसरा मेळाव्यातुन समाजासाठी निवेदन…

जय शिवराय
आजच्या पहिल्या मराठा दसरा मेळाव्याच्या निमित्ताने जमलेल्या मराठा सेवकांनी खाली दिलेल्या समाजाच्या प्रश्नांवर विचार केला व ते सोडविण्यासाठी स्वतः प्रयत्न केले तरी बराच फरक पडु शकेल.

शासनाकडुन ज्या गोष्टी मिळवायच्या आहेत त्यासाठी आपला संघर्ष सुरुच आहे. पण पुढील गोष्टीची अंमलबजावणी मराठा समाजाने स्वतःच केली पाहिजे. मराठासेवक याकामी पुढाकार घेतील याची खात्री आहे.

१) मराठा समाजातील लाखो विद्यार्थी आज उच्च व दर्जेदार शिक्षणापासुन वंचित आहेत. अशा वंचित विद्यार्थ्यांना शिक्षणाची गगनभरारी घेण्यासाठी त्यांच्या पंखांना बळ देण्याचे काम समाजातील धनवंतांनी, ज्ञानवंतांनी करण्याचे नैतिक कर्तव्य पार पाडणे आवश्यक आहे. यासाठी श्रीमंतांनी गरीब, होतकरु, शैक्षणिक पात्रता असलेल्या विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी आर्थिक मदत करावी यासाठी मराठासेवकांनी प्रयत्न केले पाहिजेत.

२) मराठा समाजातील हजारो गरीब कुटुंबे, निराधार व विधवा महिला, अर्धशिक्षित कुटुंबे विविध प्रश्नांमुळे शोषित होत आहेत. सध्याच्या स्थितीत समाजातील अनेक कुटुंबांना शैक्षणिक दिशा नसते, विमा पॉलिसी नसते, आर्थिक व्यवस्थापन फसते (उदा.३ ते १०% व्याजाने सावकारी कर्जाच्या विळख्यात फसलेला समाज, दामदुप्पट करुन देणाऱ्या फसव्या योजनेत गुंतवणुक), घरगुती प्रश्न, न्यायालयीन दावे अशा अनेकविध प्रश्नांनी ग्रासले आहेत. अशा कुटुंबांनी यशस्वी जबाबदार मार्गदर्शक व्यक्तीचे, संस्थेचे मार्गदर्शन घेणे आवश्यक आहे. यासाठी समाजातील सुशिक्षित, यशस्वी, जबाबदार मान्यवर व्यक्तींनी अशा कुटुंबांना मार्गदर्शनाची भुमिका बजावली पाहिजे. यासाठी मराठासेवकांनी अशा कुटुंबांना व मार्गदर्शकांना एकत्रित आणण्याचा कार्यक्रम राबविला पाहिजे.

22054669_1443095292449194_476116047_n

३) मराठा समाजात मोठ्या प्रमाणावर होणारे विवाह सोहळे/ साखरपुडे/टिळे हा एक सामाजिक प्रश्न निर्माण झाला आहे. ज्यांचे वार्षिक, मासिक उत्पन्न मोठ्या प्रमाणावर आहे त्यांच्या भव्यदिव्य सोहळ्याचा प्रश्न नाही, पण जे लोक मध्यमवर्गीय आहेत, त्यांना दोन मुले, त्यांचे शिक्षण, घरांचे कर्ज यातच त्यांचे आयुष्य गेले आहे व भविष्य माहीत नाही. ज्यांनी जमिनी विकल्या त्यांच्या वाट्याला ५० लाख ते कोटभर रुपये आले आहेत. अशा कुटुंबांना “समाज काय म्हणेल?” या दडपणापोटी लग्नामध्ये इच्छा असो वा नसो, लग्नामध्ये मोठ्या प्रमाणावर खर्च करावा लागतो. अशा समारंभापोटी माफक व झेपेल तेवढा खर्च व्हावा यासाठी मराठासेवकांनी प्रबोधन केले पाहिजे.

४) शैक्षणिक धोरण, शेतकऱ्यांचे प्रश्न, शासकीय धोरणे, शासन निर्णय, न्यायालयीन निवाडे यांचा समाजावर चांगला वाईट परिणाम समाजावर होत असतो. यासाठी प्रत्येक क्षेत्रातील तज्ञांनी आपले योगदान, त्यांच्या चांगल्या वाईट बाजु समोर आणल्या पाहिजेत. मराठा समाजातील निवृत्त कर्मचारी अधिकारी, विविध कंपन्यांमधुन निवृत्त झालेले अधिकारी, अभियंते, संशोधक, अभ्यासक यांनी आपल्या अनुभवाचा फायदा समाजातील गरजुंना करुन दिला पाहिजे यासाठी आपले ग्रुप तयार करावेत व मार्गदर्शकाची भुमिका स्वीकारावी. याकरिता मराठासेवकांनी पुढाकार घेतला पाहिजे.

22089603_1661050713970039_8405226641749001103_n

५) मराठा समाजातील शेतकऱ्यांनी जमीन विकुन आलेला पैसा योग्य ठिकाणी गुंतवला पाहिजे. बऱ्याच लोकांनी तो बँकेत ठेवला आहे. अशा बांधवांनी नवीन उद्योग व्यवसाय सुरु करावेत. व्यवसाय धंद्यात गुंतवणुक करुन रोजगारनिर्मिती केली पाहिजे. रोजगार निर्मिती करणे सुद्धा देशाची अर्थ सेवा आहे. आपल्या उद्योगात बेरोजगारांना नोकऱ्या व पुरवठादारांना व्यवसाय दिला पाहिजे. याकरिता मराठा सेवकांनी जनजागरण केले पाहिजे.

६) विविध विचारसरणीचे मराठा बांधव एकत्र आलेले आहेत. या मंचाचा वापर समाजाच्या उत्कर्षासाठी, एकीसाठी, प्रगतीसाठी, समस्या सोडवण्यासाठी, सामाजिक दबाव निर्माण करुन सरकारकडुन प्रश्न सोडविण्यासाठी करणे आवश्यक आहे. कोणाच्याही राजकीय भुमिकांसाठी सकल मराठा समाजाच्या मंचाचा वापर वापर कोणत्याही संघटनेने, व्यक्तींनी राजकारणासाठी करु नये.

22045699_1661050763970034_6748665325735920628_n

७) मराठा माध्यमातुन एकत्र झालेला समाज एकसंध ठेवण्यासाठी दरमहा विभागवार एकत्र येणे आवश्यक आहे. यासाठी कोणतेही नेतृत्व नसलेली व दरमहा एकमेकांशी संवाद साधण्यासाठी एक समिती प्रत्येक भागात तयार करावी असे आवाहन मराठासेवकांना करण्यात येत आहे.

८) सोशल मिडीया हे दुधारी अस्त्र आहे. जसे चांगले तसे वाईटही. आपण त्याचा वापर कसा करतो त्यावर ते अवलंबुन आहे. यासाठी याचा योग्य व माफक वापर सर्वांनी केला पाहिजे. सोशल मिडीयाचा वापर खऱ्या व योग्य , उपयुक्त माहितीची देवाणघेवाण यासाठीच करावा. अफवा, मानहानीकारक, गुडमॉर्निंग, गुडनाईट पोस्ट ग्रुपवर टाळाव्यात असे आवाहन मराठासेवकांना करण्यात येत आहे.

९) मराठासेवकांनी निर्व्यसनी राहुन समाजबांधव निर्व्यसनी राहण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत.

१०) छत्रपती शिवरायांनी दिलेला पर्यावरणविषयक संदेश आदर्श मानुन मराठासेवकांनी पर्यावरण या विषयावर कार्यशाळा घ्याव्यात. पाण्याचा अवाजवी वापर टाळावा. सेंद्रिय खतांचा वापर करावा. प्लास्टिकचा वापर टाळावा. जलसिंचनातुन जलसमृध्दी करावी. वृक्षतोड पुर्णतः बंद करावी. कुटुंबातील प्रत्येक सदस्यांच्या वाढदिवशी तसेच शिवजयंती, शंभुजयंती, शिवराज्याभिषेकदिन व इतर महत्वाच्या दिवशी वृक्षारोपण अवश्य करावे.

एक मराठा लाख मराठा.

#मराठासेवक #मराठादसरामेळावा #मराठ्यांचा_दसरा

मराठा दसरा मेळावा, पुणे

महाराष्ट्रात ५८ मराठा क्रांती मोर्चे संपन्न झाले. “मराठे कधी एकत्र येत नाहीत” हा जो न्युनगंड अनेक वर्षे मराठ्यांच्या मनात घर करुन बसला होता त्याला छेद देण्याचे काम मराठा क्रांती मोर्चांनी केले. मोर्चांमधुन श्रीमंत-गरीब, राजकारणी-समाजकारणी, आबालवृद्ध, पुरुष-स्त्रीया, शहरी-ग्रामीण, बहुभाषिक मराठे सर्व भेद विसरुन एकत्र यायला लागले. इतके की त्यांच्या एकत्र येण्याने गर्दीचे सगळे विक्रम मोडीत निघाले. मोर्चासाठी एवढ्या संख्येने समाजाला एकत्र आणणे, मोर्चा यशस्वी करणे आणि मोर्चातुन शिस्त, संयम, स्वच्छतेचा आदर्श उभा करणे या गोष्टी कितीही आदर्शवत वाटत असल्या तरी व्यावहारिक पातळीवर त्याची अंमलबजावणी करणं हे कुठल्याही पक्ष, संघटना किंवा व्यक्तीला अशक्यप्राय आहेत. परंतु मराठा क्रांती मोर्चात ही अशक्यप्राय गोष्ट घडली आणि त्यासाठी प्रामाणिक कष्ट होते ते मराठासेवकांचे !

कोण होते हे मराठासेवक ?

maratha sevak

maratha sevak

“माझ्या समाजाचं काम आहे आणि मला त्याच्यासाठी काम करायचे आहे” हे ब्रीदवाक्य समजुन त्याच एका समान धाग्यासाठी आपले पक्ष, संघटना, विचारधारा किंवा प्रादेशिक अस्मिता बाजुला ठेवुन एकत्र आलेला मराठा म्हणजे मराठासेवक. आपली जबाबदारी ओळखुन निस्वार्थपणे समाजाच्या कामासाठी झटणारा प्रत्येकजण मराठासेवक. मराठा क्रांती मोर्चात अंगावर पडलेलं कोणतंही काम ज्यांनी मार्गी लावले ते मराठासेवक. आपल्या लेखणीतुन, वाणीतुन, कलेतुन, कृतीतुन जिथं शक्य असेल तिथं प्रचार प्रसार करुन आपल्या लोकांना मोर्चासाठी एकत्र आणणारे ते मराठासेवक.

maratha morcha kolhapur t-shirt

maratha morcha kolhapur t-shirt

मोर्चात शिस्त संयम रहावा, कुठलाही अनुचित प्रकार घडु नये, मोर्चामुळे सर्वसामान्यांना त्रास होणार नाही याची काळजी घेण्यासाठी मोर्चा संपन्न होईपर्यंत आपल्या जागेवर ठाम राहणारे आणि मोर्चाच्या मागे चालुन आपल्यामुळे झालेला कचरा उचलुन स्वच्छता ठेवणारे सर्वजण मराठासेवक. मराठा क्रांती मोर्चांतुन ज्या आदर्शवादी गोष्टी जगाने पाहिल्या, त्या गोष्टी घडवुन आणण्याच्या मुळाशी होते ते मराठासेवक. मराठा क्रांती मोर्चाचा कणा म्हणजे मराठासेवक.

कोणत्याही प्रसिद्धी, फायद्याची अपेक्षा न ठेवता मराठा क्रांती मोर्चांना प्रसिद्ध करणारे हे मराठासेवक कोण होते ? आज कुठे आहेत ? ते काय करतायत ? या प्रश्नांची उत्तरं शोधणं हे आजमितीला कुणाला गरजेचं वाटत नसले तरी ते महत्वाचे आहे. मोर्चे संपल्यावर सर्व मराठासेवक विखुरले गेले आहेत. आपापल्या जीवनात व्यस्त झाले आहेत. मोर्चांच्या काळात त्यांच्यात असणारा समन्वय आता कमी झाला आहे.

22054669_1443095292449194_476116047_n

या मराठासेवकांना परत एकत्र आणावे लागेल. त्यांच्यात परत एकदा समन्वय प्रस्थापित करावा लागेल. मराठा क्रांती मोर्चे संपले म्हणुन आपले काम संपले असे नाही. उलट काम करण्यास खुप संधी आहे. समाजाला आऊटपुट देणारे रचनात्मक आणि विधायक काम करुया. आपल्या विखुरलेल्या सर्व मराठासेवकांची मोट बांधुया.

मराठासेवकांना एकत्र आणणारे विचारपीठ म्हणजे मराठा दसरा मेळावा. आता ना कुणी अध्यक्ष ना कुणी नेता असेल. मराठा दसरा मेळाव्यात फक्त एक मराठा लाख मराठा हाच विचार दिसेल. विचारांचं सोनं लुटण्यासाठी सर्व मराठासेवकांनी अवश्य या !

22155077_1443097435782313_798261835_n

३० सप्टेंबर २०१७ सकाळी १०:३० वाजता
स्थळ – समाजभुषण विठ्ठलराव सातव जिम्नॅशियम हॉल, सहकारनगर, पुणे.

जय जिजाऊ जय शिवराय.

एक हात मदतीचा…

मुंबई मराठा क्रांती मोर्चावरुन परतत असताना अपघात होऊन आपले काही मराठा बांधव अपघातात मरण पावले. मागच्या वर्षी देखील काही ठिकाणी झालेल्या मोर्चादरम्यान अपघातात आपले काही बांधव मरण पावले होते. या सर्व बांधवांना आपण श्रद्धांजली अर्पण केली. परंतु श्रद्धांजली अर्पण केली म्हणजे आपलं काम संपलं का ? तर नाही ! आपल्या बांधवांनी जीव गमावलाय रे जीव. ते आता आपल्यात कधी परत येणार नाहीत. समाजाच्या कामासाठी जातोय म्हणुन त्यांच्या कुटुंबीयांनी त्यांना मोर्चासाठी पाठवले. परंतु त्यांना काय माहित होतं त्यांची म्हातारपणाची काठी अशी नियती हिरावुन घेईल. मराठा क्रांती मोर्चामुळे त्या बांधवांनी जीव गमावला. त्यांच्या कुटुंबियांना आधाराची गरज आहे. समाज म्हणुन प्रत्येकाचे ते कर्तव्य आहे.

20664545_1271021676376841_2152373746136491721_n

ही बांधव सर्व मृतांच्या कुटुंबियांना आपण आर्थिक मदत करुया का अशी विचारणा करत आहेत. तयारी दाखवत आहेत. प्रत्येकाच्या भावनांचा आम्हाला आदर आहे. परंतु कितीही चांगले, कितीही प्रामाणिक पारदर्शक काम केलं तरी, जिथं आर्थिक गोष्टी घडतात तिथं काम करणाऱ्यांकडे लोक नाहक संशयाच्या दृष्टीने पाहतात हा अनुभव आहे. अशा गोष्टींतुन होणाऱ्या मानसिक त्रासामुळे चांगल्या कामात पुढाकार घ्यायला कोण व्यक्ती धजावत नाही. उलट जे काम करत आहेत त्यातुनदेखील ते परावृत्त होतात. या फेसबुक पेजवर काम करणारी लोकंही अशीच सेवाभावी वृत्तीने काम करणारी आहेत. त्यासाठी सर्व लोकांची मते घेऊनच असे काम हाती घ्यावे की नाही याचा निर्णय घेणार आहोत.

कृपया आपले मत कळवावे ही विनंती !

20728063_822592111252989_9174769033723669836_n

http://www.facebook.com/MarathakrantiMaharashtra

Home

मराठा क्रांती मोर्चाच्या काय मागण्या आहेत ते पहा…

मराठा क्रांती मूक मोर्चा च्या प्रमुख मागण्या

१) मौजे कोपर्डी ता. कर्जत घटनेतील अत्याचार व हत्या करणाऱ्या नराधम आरोपींना लवकरात लवकर फाशीची शिक्षा देण्यात यावी. खटला लांबविण्याचे सर्व प्रयत्न हाणून पाडावेत.

२) मराठा समाजास कायदेशीर तरतुदीनुसार आरक्षण मिळालेच पाहिजे.

३) अनुसूचित जाती व जमाती अत्याचार प्रतिबंध अधिनियमाच्या तरतुदींचा सर्रास होणारा गैरवापर थांबवावा व योग्य ती दुरुस्ठी करावी.

Untitled-1

४) शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या रोखण्यासाठी सरसकट कर्जमुक्ती व शेतीमालास हमीभाव मिळणे. स्वामिनाथन आयोगाच्या शिफारशी लागू करणे.

५) प्रकल्पासाठी शेतजमीन संपादन करताना शेतकऱ्यांना देशोधडीला लावणे बंद करणे. आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबास आर्थिक मदत देणे.

६) कुणबी, मराठा- कुणबी, कुणबी-मराठा यांना जातीचे प्रमाणपत्र वितरीत करण्यासाठी मार्गदर्शक सूचना निर्गमित करणे.

७) मराठा,इतर मागास, खुला प्रवर्गातील सरकारी अधिकारी कर्मचारी यांचेवर पदोन्नतीत होणारा अन्याय थांबविण्यात यावा.

IMG-20161109-WA0232

८) अण्णासाहेब पाटील आर्थिक विकास महामंडळ पूर्ण क्षमतेने कार्यान्वित करणे.

९) मराठा समूहाच्या सर्वागीण विकासासाठी शासनाने शाहू महाराज संशोधन प्रशिक्षण आणि मानव विकास संस्था (SARTHI) स्वायत संस्था त्वरित सुरु करण्यात यावी.

१०) छत्रपती शिवरायांचे मुंबईत आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे भव्य स्मारक उभारणी त्वरित सुरु करणे. छत्रपती शिवरायांच्या गडकोट विकासाचे काम त्वरित हाती घ्यावे. राजर्षी शाहू महाराजांच्या शाहू मिल कोल्हापूर येथील आंतरराष्ट्रीय स्मारकाचे काम चालू करण्यात यावे.

११ ) प्रत्येक जिल्हात मराठा भवनसाठी शासकीय जमीन देण्यात यावी.

maratha sevak

maratha sevak

१२) प्रत्येक जिल्ह्यात मराठा विद्यार्थ्यांसाठी शासनाने जाहीर केलेल्या ५०० विद्यार्थ्यांचे वसतिगृह निर्माण करण्याची प्रक्रिया सुरु करावी. त्याचप्रमाणे अल्पभूधारक शेतकरी,प्रकल्पग्रस्त,धरणग्रस्त यांच्या वारस असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी अशाच प्रकारे वसतिगृह बांधण्यासाठी जिल्हापरिषद व स्थानिक महापालिकांना निर्देश देण्यात यावेत.

१३ ) रुपये ६ लाख पेक्षा कमी उत्पन्न असलेल्या मराठा कुटुंबातील विद्यार्थ्यांना सवलती मिळणेबाबत. मराठा क्रांती मोर्चाच्या मागणीनुसार ईबीसी योजनेची आर्थिक मर्यादा १ लाख वरून ६ लाख केली आहे. या योजनेचा विस्तार वाढवण्यासाठी त्यातील काही अटीमध्ये दुरुस्त्या करणे, योजनेचा विस्तार करणे. त्यासाठी केंद्र सरकारकडून निधी मिळविणे. स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्याच्या समस्या, अधिवास प्रमाणपत्र यासारखे प्रश्न सोडविणे. मात्र एवढ्याने मराठा समाजाचे प्रश्न सुटू शकत नाही. एस.सी एस.टी विद्यार्थ्यांप्रमाणे मराठा विद्यार्थ्यांसाठी सवलती मिळाव्यात.

मराठा क्रांती मूक मोर्चा – सिंधुदुर्ग

मराठा क्रांती मूक मोर्चा – सिंधुदुर्ग

१४) महाराष्ट्र – कर्नाटक सीमा वासीयांची भावना लक्षात घेऊन सीमा प्रश्नाच्या सोडवणुकीसाठी महाराष्ट्र सरकारने ठोस कृती आराखडा आखावा.

१५ ) मराठ्यांच्या इतिहासाचे विकृतीकरण आणि मराठा समाजाची बदनामी, महामानवांची बदनामी थांबविण्यासाठी कठोर कायदा करण्यात यावा.

सर्वत्र ह्या मागण्या शेअर करा…

मराठ्यांनो कशासाठी जायचं मुंबई मोर्चाला ?

मराठ्यांनो कशासाठी जायचं मुंबई मोर्चाला ?

वाचा आणि विचार करा…

१) आजपर्यंत ५८ ठिकाणी मोर्चे काढले. ते काय गर्दी दाखवायला, शक्तीप्रदर्शन करायला किंवा मौज म्हणुन काढले नव्हते. मराठा समाजाच्या अनेक वर्षांच्या मागण्या मार्गी लागाव्यात, समाजाला न्याय मिळावा, सरकारचे लक्ष वेधले जावे यासाठी काढले होते. त्यातल्या किती मागण्यांचा सरकारने गांभीर्याने विचार केला याचा त्यांना जाब विचारण्यासाठी जायचंय…

IMG-20161106-WA0077

२) स्त्री मग ती कोणत्याही जातीधर्माची असो, तिचा सन्मान करायला राजांनी आपल्याला शिकवलं. मात्र कोपर्डीसारख्याच अनेक बहिणींवर अत्याचार होत असताना प्रत्येक वेळी करणाऱ्यांना शिक्षा द्यायला विलंब का लागतो याचा सरकारला जाब विचारायला जायचंय…

३) शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यामध्ये महाराष्ट्र सर्वात पुढे आणि मराठा समाजातील शेतकऱ्यांची संख्या सर्वात जास्त आहे. शेतकरी संप करुनही शेतकरी कर्जमाफी, हमीभाव का मिळत नाही, स्वामिनाथन आयोगाच्या शिफारशी लागु का होत नाहीत, शेतकऱ्यांची फसवणुक का केली याचा सरकारला जाब विचारायला जायचंय…

click by akshay ingle

४) मराठा समाजाला आरक्षण देताय की जाताय हे सत्ताधाऱ्यांना ठणकावुन विचारायला जायचंय…

IMG-20161109-WA0232

५) अट्रॉसिटी कायद्याचा मराठा समाजाच्या विरोधात गैरवापर होऊ नये यासाठी त्यात आवश्यक त्या दुरुस्त्या कराव्यात हीच वास्तविक मागणी असताना तिचा विपर्यास करुन मराठा-दलित वादाला फोडणी देणाऱ्या सरकार, मिडीया, तथाकथित नेते, विचारवंत आणि अर्धवट जातीवाद्यांना आपली मागणी ठणकावुन सांगण्यासाठी जायचंय…

IMG-20161109-WA0204

६) मुका मोर्चा व्यंगचित्र, फोटो काढुन बाजुला व्हा अशी टिंगल, मोर्चाने आम्हाला काहीच फरक पडला नाही अशी दर्पोक्ती, रडतात साले अशी भाषा वापरुन मराठ्यांना खिजवणाऱ्या सत्ताधाऱ्यांना इशारा द्यायला जायचंय…

७) मराठ्यांचा आक्रोश पाहुनसुद्धा आंधळ्या, मुक्या, बहिऱ्याचे सोंग घेतलेल्या, मराठा समाज दारात न्याय मागत असताना झोपेचं सोंग घेतलेल्या सत्ताधाऱ्यांना वठणीवर आणण्यासाठी जायचंय…

maratha kranti morcha khultabad image

maratha kranti morcha khultabad image

८) अरबी समुद्रात शिवस्मारक बांधणार होते त्याचे काय झाले याचा जाब विचारायला जायचंय…

IMG_3201

९) मराठा समाजाच्या युवकांसाठी उच्चशिक्षण, प्रशिक्षण, कौशल्य विकास यासाठी “सारथी” संस्था काढणार होते त्याचे काय झाले याचे उत्तर मिळवायला जायचंय…

१०) अण्णासाहेब पाटील आर्थिक विकास महामंडळ पुनरुज्जीवित करणार होता त्याचे काय झाले याचा खुलासा मागायला जायचंय…

CtLkD67UAAAU47t

बांधवांनो, सरकारने मराठा समाजाच्या क्रांती मोर्चांना खुप हलक्यात घेऊन जी चुक केली आहे तिचा दाखवुन देऊया. आपल्या भावी पिढीच्या कल्याणासाठी सहकुटुंब, मित्रपरिवार, नातेवाईकांना घेऊन मोर्चात सामील व्हा.

९ ऑगस्ट २०१७ सकाळी ११ वाजता
जिजामाता उद्यान,भायखळा ते आझाद मैदान,मुंबई.

एकच लढाई मुंबईवर चढाई
एक मराठा लाख मराठा.

मराठा क्रांती मोर्चाचे संचित…

हर्षल लोहकरे

आणखी शंभर वर्षांनी जेव्हा जेव्हा महाराष्ट्रातील राजकीय, सामाजिक इतिहासावर नजर टाकली जाईल, तेव्हा तेव्हा सकल मराठा समाजाच्या अभूतपूर्व क्रांती मोर्चांची आवर्जून दखल घेतली जाईल, हे निश्चित. लाखोंच्या संख्येने समुदाय रस्त्यावर उतरला आणि केवळ मौनाद्वारे महाराष्ट्र हादरवून टाकला. समाजाच्या काही मागण्यांवर राज्य सरकारने आश्वासने दिली, काही मागण्यांवर कृतीची पावले टाकली; मात्र आजअखेर सर्व मागण्यांचा साकल्याने विचार झालेला नाही. येत्या नऊ ऑगस्टला सकल मराठा समाज महाराष्ट्राची राजधानी मुंबईत धडकणार आहे. त्या पार्श्वभूमीवर गेल्या वर्षभरातील आंदोलनाचा आढावा घेतला आहे समाजमाध्यमांचे तरूण अभ्यासक हर्षल लोहकरे यांनी.

मराठा क्रांती मोर्चा हे आधुनिक महाराष्ट्राच्या सामाजिक-राजकीय स्थित्यंतरातील महत्वाचे पर्व म्हणून ओळखले जात आहे. ९ ऑगस्ट २०१६ रोजी जगातील पहिला ‘मराठा क्रांती मोर्चा’ औरंगाबाद शहरात काढण्यात आला. यानंतर बीड, जळगाव, परभणी, हिंगोली, नांदेड सह राज्यातील ४६ ठिकाणी मराठा क्रांती मोर्चा काढण्यात आला. याबरोबरच राज्याबाहेरही बिदर, इंदोर, देवास, बुऱ्हानपूर, ग्वाल्हेर, या शहरांमध्ये तसेच रशिया, नेदरलँड, दुबई, अमेरिका आदी देशांमध्ये मराठा क्रांती मोर्चा काढण्यात आला. शिस्तबद्ध महिला-तरुणींनी मोर्चाचे नेतृत्व केले. महापुरुषांच्या पुतळ्यांचे दर्शन घेऊन अग्रभागी भगवा ध्वजधारक युवती व त्यापाठोपाठ लहान मुले, शालेय विद्यार्थिनी, युवती, महिला, ज्येष्ठ नागरिक, युवक व इतर समाजबांधव राजकीय क्षेत्रातील पदाधिकारी असे या सर्व मोर्चाचे स्वरूप राहिले. काळे-भगवे शर्ट, भगव्या टोप्या, मोठमोठे बॅनर्स, स्टिकर्स, भगवे झेंडे हातांमध्ये घेतलेले तरुण-तरुणी आणि या सर्व सामाजिक घटकांचे शिस्तबद्ध, शांततेत मार्गक्रमण करत. आपल्या मागण्यांचे निवेदन शाळकरी मुली – युवती जिल्हाधिकाऱ्यांना देत असत. मुलींची भाषणे होत. राष्ट्रगीताने हे मोर्चे विसर्जित होत असत. साधारणपणे असे या मोर्चाचे स्वरूप राहिले. प्रत्येक मोर्चागणिक गर्दीचे नवनवे उच्चांक होत होते. लाखोंच्या मोर्च्यांनी सामाजिक – राजकीय वातावरण ढवळून निघाले. संघटीत तरुण काय करू शकतात, हे या मोर्चांतून पहिल्यांदा एवढ्या व्यापक पातळीवर दिसले. या लक्ष – लक्ष मोर्चांनी माध्यमे, शासन यंत्रणांना खडबडून जागे केले व मागण्या व जनक्षोभाचे रौद्र रूप यांची दाखल घ्यायला भाग पाडले. प्रत्येक मोर्चाबरोबर शासनावरील दबाव कैक पटींनी वाढतच होता.

अभूतपूर्व जनजागर

IMG-20161106-WA0062

अवघ्या जगात पहिल्यांदाच एवढ्या अभूतपूर्व स्वरूपाचे मोर्चे महाराष्ट्रात निघाले, मराठा क्रांती मोर्चातील शिस्तबद्ध मार्गक्रमण, आणि सर्व धर्म समभावाचे साहाय्य करणारे सहभागी भारतीय रूप पाहून अनेकांनी आश्चर्य व्यक्त केले व मोर्चातील मागण्यांना पाठिंबाही दिला आणि इतर सर्व मोर्चेकऱ्यांनी ‘मराठा क्रांती मोर्चाचा आदर्श घ्यावा,’ हे ही नमूद केले. पण हे मोर्चे का निघाले होते ? त्यामागील कारणे काय होती? या मोर्चांमध्ये एवढ्या मोठ्या संख्येने तरुण – तरुणी, अबालवृद्ध का एकत्र येत होते ? १३ जुलै २०१६ रोजी अहमदनगर जिल्ह्यातील कोपार्डी या कर्जत तालुक्यातील गावामध्ये एका अल्पवयीन मराठा जातीच्या शाळकरी मुलीचा बलात्कार करून खून करण्यात आलाय व हा खून दलित समाजातील व्यक्तींनी केला आहे, अशी बातमी समाजमाध्यमांतून सर्वदूर पसरली. स्थानिक वृत्तपत्रे व काही वृत्तवाहिन्या सोडल्या तर या बातमीचे स्थान ‘स्पेशल क्राईम स्टोरी’ असेच राहिलेले होते. त्यातील सामाजिक संदर्भ, ताणलेले जातीय संबंध, त्याची दूरवर पोहोचणारी धग व होणारे दीर्घकालीन सामाजिक-राजकीय व सांस्कृतिक परिणाम या सर्व प्रस्थापित माध्यमांकडून ‘मिस’ झाले होते. या सर्व शक्यता समाज माध्यमांनी वास्तवात घडवून आणल्या आहेत. याआधीही अहमदनगर जिल्ह्यामध्ये सामाजिक तणाव निर्माण करणाऱ्या घटना घडल्या होत्या. त्यामध्ये जातीय अत्याचारासोबत खून, बलात्कार इ. स्वरूपाचे गुन्हे नोंदवण्यात आले होते. या गुन्ह्यांतील अनेक आरोपींवर आजही खटले चालवले जात आहेत. ज्या ज्या वेळी अशा घटना घडत, त्यावेळी सामाजिक न्यायाच्या रक्षणासाठी पुरोगामी चळवळी, आंबेडकरी कार्यकर्ते मोठ्या संख्येने वेळोवेळी पीडितांना अभय देण्यासाठी व यंत्रणेवर दबाव निर्माण करण्यासाठी घटनास्थळी पोहचत असत. ‘प्रस्थापित माध्यमे व सामाजिक चळवळी यावेळी संपूर्ण मराठा समाजाला आरोपीच्या पिंजर्यात उभे करीत,’ असा आक्षेप मराठा तरुण – तरुणी नियमित नोंदवत आले आहेत.

समाजमाध्यमांचे योगदान

IMG-20161106-WA0070

गावांची जमीन केंद्रीत अर्थव्यवस्था, रूढार्थाने न बदललेले जातीव्यवस्थेचे संदर्भ, जातीच्या सर्व उतरंडीतील पिडीत आणि शिक्षण, रोजगाराच्या मर्यादित संधी, पारंपरिक शेती, कृषी क्षेत्राचा आकुंचित होणारा प्रभाव व लाखोंच्या शेतकरी आत्महत्या यामुळे राज्यातील शेकडो खेडी आजही विकासाच्या रस्त्यापासून कोसो मैल दूर आहेत व जातीय विळख्यात खितपत पडलेली आहेत. या ठिकाणी घडणाऱ्या अत्याचारांच्या गुन्हांमध्ये तेथील तात्कालिक, स्थानिक कारणाचा विचार अनेक वेळा चळवळीतील कार्यकर्ते ‘मिस’ करत असत, तर स्थानिक राजकीय लोक याच दुहीचा फायदा करवून घेत असत, असे दिसते. त्यातून ‘मराठा’ जातीचे लोकच जातीय अत्याचारांचे गुन्हेगार, सूत्रधार असतात, असे चित्र माध्यमांतून बिंबवले जात होते. गावगाड्यातील व परिसरातील वातावरण या गुन्ह्यांमुळे ढवळून निघत होते. सर्व बाजूंनी क्रियेला प्रतिक्रिया पुढे येतच होत्या. यात अद्यापही फार बदल झाला आहे, असे दिसत नाही. कोपार्डी बलात्कार व अमानुष खुनाच्या घटनेने समाजमन ढवळून निघाले. राज्यातील कायदा व सुव्यवस्थेची जबाबदारी साहजिक मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या भाजप – सेना युती सरकारवर होती. ती पार पडताना शासनाची भलतीच धावपळ झाली. अमानुष खून व अल्पवयीन शाळकरी मुलीवरील बलात्काराने सामाजिक असंतोष पेटू लागला. भावनिक युवकांनी सोशल मिडियावर आपल्या भावनांना वाट करून दिली. त्यातून सर्व बाजूंनी चर्वितचर्वण होत राहिले. कोपार्डीच्या प्रकरणावर समाजमाध्यमे मात्र रात्रंदिवस ढणढणू लागली, साहजिकच त्या वर्षाचे पावसाळी व हिवाळी अधिवेशन हादरून गेले. विरोधकांनी सरकारला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न केला तर सरकारने सर्वतोपरी सहाय्य व न्यायप्रक्रिया जलद करण्याचे आश्वासन दिले व कटिबद्धता स्पष्ट केली. सोशल मिडीयाने या एकूण प्रकरणात महत्वाची भूमिका बजावली आहे, हे दिसते. लोक आपल्या असंतोषाला वाट मोकळी करून देत व्यक्त होऊ लागले. डॉ. प्रकाश आंबेडकर यांनी मराठा क्रांती मोर्चाला पाठिंबा दिला आणि हे मोर्चे सरकारविरोधी आहेत, हे स्पष्ट केले.

दुहीचा फायदा कोणाला?

IMG-20161106-WA0088

‘मराठा अस्मिता’ने याच भारलेल्या वातावरणात उचल खाल्ली. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा आदर्श डोळ्यांसमोर ठेऊन समाजाच्या सर्व स्तरांतील माणसांचा प्रतिपाळ करणाऱ्या राजाचे छायाचित्र जातीय विद्वेषात व राजकीय फायद्यासाठी वापरण्यात येऊ लागले. सर्वच महापुरुषांची अशी जातीय तत्वांवर केलेली विभागणी समाज एकसंध ठेवायला कशी मदत करेल ? हे बदलायला हवे. युवकच हे विदारक चित्र बदलू शकतात. मराठा मोर्चातील मागण्या या महिला अत्याचारावर कठोर कारवाई, कोपार्डी पीडितेला न्याय, शेतकऱयांच्या पिकाला हमी भाव, स्वामिनाथन समितीच्या शिफारशींची अंमलबजावणी, मराठा विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक सवलती, शिक्षण व नोकरीत मराठा तरुणांना आरक्षण, मराठा युवकांसाठी सारथी या संस्थेची स्थापना, जातीय अत्याचार प्रतिबंधक कायद्याची कठोर अंमलबजावणी व कायद्याचा गैरवापर टाळणे या व अशा अनेक मागण्या करण्यात येत होत्या. यातून सामाजिक – राजकीय वातावरणाचा परीघ ढवळून निघत होता. हे सर्वच मुद्दे सामाजिक दृष्ट्या विकोप निर्माण करणारे आहेत असेही नाही, पण दोन समाज गटांना झुंजवत ठेवून काहीही मागण्या पूर्ण न करण्यातील कुटील चाल खेळण्यात राज्यकर्ते यशस्वी झाले हे वास्तव आहे. हे धृवीकरणाचे राजकारण घडवून आणण्यात प्रस्थापित माध्यमांनी महत्वाची भूमिका बजावली आहे, हे स्वीकारायला हवे. उच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती व ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते बी. जी. कोळसे पाटील यांच्या म्हणण्यानुसार, मराठा व महार या लढवय्या जाती आहेत. त्यांना आपापसात झुंजवत ठेवून कोणाचे हित साधले जाणार आहे, यावर विचार करणे आवश्यक आहे. यातच भारताचे व महापुरूषांच्या शिकवणीचे सार सामावले आहे.

सामाजिक धृवीकरणाचा धोका

IMG-20161109-WA0230

मराठा क्रांती मोर्चे होण्यापूर्वी व वर्तमान भाजप – सेना युती शासन सत्तेत येण्यापूर्वी काँग्रेस – राष्ट्रवादी आघाडी सरकारने राणे समितीच्या हवाल्यानुसार सामाजिक, शैक्षणीक व आर्थिक मागास असलेल्या प्रवर्गाला १६ टक्के आरक्षण देण्याचा ठराव संमत केला व त्या संबंधीचा अध्यादेश काढला होता. या अध्यादेशाविरोधात काही कार्यकर्ते उच्च न्यायालयात गेले. त्यानंतर झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत भाजप – सेनेचे सरकार सत्तेत आले. उच्च न्यायालयाने या प्रकरणावर ९८ पानी स्थगितीचे निर्देश दिले. महाराष्ट्र शासनाने प्रवर्गाचे आरक्षण विषयक अध्यादेशाची मुदत संपताना कायदा केला. या कायद्यालाही न्यायालयात स्थगिती देण्यात आली आहे. साधारणपणे हा मागास प्रवर्ग घटकांच्या आरक्षण विषयाचा नजीकचा घटनाक्रम लक्षात घेता येईल. मराठा संघटनांनी मागील ३० वर्षे व त्याहून अधिक काळ केलेला संघर्षही क्रांती मोर्चे यशस्वी करण्यात महत्वाचा ठरला आहे. मराठा असोत की समाजातील कोणतेही मागास प्रवर्ग घटक, त्यांचा सर्वांगीण विकास करण्यासाठी आवश्यक त्या सहाय्यभूत यंत्रणा उभारणे व पालकाची भूमिका घेणे हे राज्यशासनाचे प्रथम कर्तव्य आहे. मराठा क्रांती मोर्चातील मागण्यांचे स्वरूप पाहता ते एकाच वेळी व्यापक समाजाचा विचार करणारे आहे असे वरकरणी दिसते. पण जातीय प्रतिबंधक कायद्याविषयक मागणी, आरक्षण विषयक मागणी याने गैरसमजातून सामाजिक तणाव निर्माण होऊन सामाजिक ध्रुवीकरण होण्याचा धोकादेखील आहे.

संघर्षाची बीजे चौकटीभोवती

IMG-20161109-WA0204

सकल मराठा समाजातर्फे आयोजित करण्यात येणाऱ्या मराठा क्रांती मोर्चात सहभागी होणाऱया युवक युवतींना रोजगाराची व उच्च शिक्षणाची आस आहे. प्रतिकूल परिस्थितीतून बाहेर पडण्याचे मोठे आव्हान या युवकांसमोर आहे. त्यामुळेच ९ ऑगस्ट रोजी मुंबई येथे होणाऱया मराठा क्रांती मोर्चामध्ये अभूतपूर्व संख्येने लोक सहभागी होतील, असा आयोजकांचा अंदाज आहे. राज्यातील व देशातील युवकांना केंद्र व राज्य शासनाकडून मोठ्या प्रमाणावर परकीय गुंतवणूक, रोजगारनिर्मिती, उच्च शिक्षण, उद्योग, व्यवसायाला प्रोत्साहन यांची अपेक्षा आहे. सन २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीत देशातील अंदाजे ९० लाख मतदार हे आयुष्यात पहिल्यांदा मतदान करणारे होते, असे आकडेवारी सांगते. वय वर्षे १८ असणाऱया मुला – मुलींनी व देशातील महिला, युवक व पारदर्शक कामाची अपेक्षा असणाऱया मतदारांनी श्री. नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखालील भारतीय जनता पक्षाला बहुमताने निवडून दिले. नरेंद्र मोदींच्या रूपाने देशाने विकसित भारताचे स्वप्न पाहिले होते. त्याचा दृश्य परणाम म्हणजे एकट्या भारतीय जनता पक्षाचे २८२ खासदार संसदेत दाखल झाले. भारतीय जनता पक्षाची मातृसंस्था असलेल्या राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची मात्र नेहमी आरक्षणविरोधी भूमिका राहिली आहे, हे सर्वश्रुत आहे. त्यामुळे देशांतर्गत संघर्षाची बीजे ही आजही आरक्षण, शिक्षण, शैक्षणिक सवलती, नोकऱयारोजगार इ. चौकटीत साहजिकच फिरताना दिसतात.

बेरोजगारीची झळ

IMG-20161112-WA0005

भारत देशाची वर्तमान लोकसंख्या अंदाजे ११७ कोटी इतकी आहे. यातील अंदाजे ४१ ते ५५% लोकसंख्या ही वय वर्षे ३५ च्या आसपास आहे. माननीय प्रधानमंत्री नरेंद्रजी मोदी यांनी १६ व्या लोकसभेच्या प्रचारात दरवर्षी २ कोटी नवे रोजगार निर्माण करण्याचे आश्वासन दिले होते. जे की सरकारच्या मागील तीन वर्षांच्या कार्यकाळात पूर्ण करण्यात सरकारला अद्याप यश आलेले नाही. लोकप्रिय घोषणांच्या मागे धावताना युवकांचे धोरण, युवकांचा लोकशाही प्रक्रियेतील सहभाग व त्यांचे महत्व यांकडे आधीच्या शासनानेही दुर्लक्ष केले व नवे सत्ताधारीही याच दिशेने वाटचाल करत आहेत, हे मोठे दुख:द चित्र आहे. आर्थिक उदासीच्या वातावरणात आणि नोटबंदी नंतरच्या भारतात सुमारे १ कोटी युवकांचे सुरु असलेले, हातातले रोजगार व नोकऱया काढून घेण्यात आल्या आहेत. ही झळ इन्फोसिससारख्या बड्या माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कंपनीत कार्यरत असणाऱया ११ हजार इंजिनिअर्सनासुद्धा बसली आहे. देशाचे शैक्षणिक धोरण निश्चित करताना केंद्र शासनाने सामाजिक शास्त्रांवरील खर्च कमी केला आहे. विज्ञान संशोधनावरील रक्कमेत, अभ्यास वृत्तीमध्ये कपात केली आहे. देशाच्या विकासाची दृष्टी हरवलेले हे शासन आहे का, असा प्रश्न सर्वसामान्य विचारत आहेत. त्याचाच परिणाम म्हणून ९ ऑगस्ट रोजी देशभरात वैज्ञानिक व संशोधक रस्त्यांवर उतरत मोर्चे काढणार आहेत. युवकांच्या या सर्व संघटीत असंतोषाची दखल घेण्यात राज्यसंस्था कमी पडल्या तर देशाच्या हिताच्या दृष्टीने हा मोठा धोका संभवतो.

युवकांसाठी धोरण हवे

IMG-20161109-WA0232

राज्यातील व देशातील युवकांना अभिव्यक्तीसाठी इंटरनेटमुळे मोठी संधी निर्माण झाली आहे. भारताचा विचार केला तर वर्तमान वर्षातील आकडेवारीनुसार देशातील ५० कोटी लोक इंटरनेटचा कमी – अधिक वापर करणारे आहेत. हे शक्य झाले देशातील इंटरनेट क्रांतीमुळे! मोबाईलने आता गाव, खेडे, शहरे यांच्यातील अंतर कमी केले आहे. आभासी वास्तवात जगणाऱ्या युवकांना फेसबुक, व्हॉटस्अॅप, ट्वीटरच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याने नवे अवकाश उघडून दिले आहे. ट्युनिशिया, इजिप्त देशांतील रिव्होल्युशन ते अगदी अलीकडील मराठा क्रांती मोर्चा हे समाजमाध्यमांनी संघटीतपणे घडवलेले लाखो लोकांचे मोर्चे आहेत, याबद्दल आपण सहमत असायला हवे. मराठा क्रांती मोर्चा पाठोपाठ प्रतिक्रिया म्हणून निघालेल्या बहुजन क्रांती मोर्चातही युवक – युवतींचा सहभाग लक्षणीय होता. किसान क्रांती मोर्चा हे या लाखोंच्या मोर्चाचे नवे स्वरूप पाहून पुढे येताना दिसते आहे. किसान क्रांतीतही सोशल मिडिया आणि जनाक्रोश हे महत्वाचे बिंदू राहिले आहेत. आपल्या न्याय्य मागण्यांसाठी युवक आभासी माध्यमांचे शिलेदार बनले आहेत, अभिव्यक्त होत आहेत, प्रत्यक्षात एकत्र येत व्यवस्थेला प्रश्न विचारत आहेत, नव्या सृजनाची वाट बनवत आहेत, स्वयंपूर्ण होण्यासाठी, सर्वांगीण विकासासाठी प्रयत्नशील आहेत, हे सकारात्मक चित्र आहे. शासनाने मराठा क्रांती मोर्चा असो की किसान क्रांती मोर्चा, या सर्व मोर्चाची वेळीच दखल घ्यावी व युवककेंद्री धोरण राबवावे, अन्यथा लवकरच राज्यात व देशाच्या प्रत्येक राज्यात बेरोजगारांचे क्रांती मोर्चे निघायला सरकारला सन २०१९ च्या निवडणुकांची वाट पहावी लागणार नाही.

सौजन्य
Esakal.Com

दारिद्रय़ाच्या उन्हात मराठा शिजला !

दारिद्रय़ाच्या उन्हात मराठा शिजला !

मुंबईतल्या मराठा समाजाचा दैनिक नवशक्तीचे प्रतिनिधी प्रकाश सावंत यांनी घेतलेला वेध.

 

IMG_3631

 

मरहट्टा. मराठा. लढाऊ, राज्यकर्ती जमात. सर्वांना सोबत नेणारी. स्वतःच्या मनगटावर विश्वास ठेवणारी. मोडेन पण वाकणार नाही नि मरेन पण हटणार नाही अशी त्यांची स्वभाव गुणवैशिष्ट्येे. मराठ्यांमध्ये शहाण्णव कुळी, पंचकुळी, सप्तकुळी, देशमुख, पाटील असे नाना घटक. पण एकेकाळचे राजे, सरदार, जहागिरदार, वतनदार, इनामदार नि त्यांच्या वंशजांच्या नशिबी आता दारिद्रय नि निव्वळ मोलमजुरी आलीय….

इ.स.पुर्व काळातील मौर्यवंशापासुन नंतरच्या सातवाहन, क्षत्रप, चालुक्य, यादव वंशातील राजापर्यंत मराठा जातीचे वर्चस्व दिसुन येतेय. ब्रिटिशांची सत्ता येईपर्यंत जवळपास दीडशे वर्षे मराठ्यांनी राज्य केलेय. राज्याबाहेरच्या मराठा कुटुंबियांमध्ये ग्वाल्हेरचे शिंदे, बडोद्याचे गायकवाड, मुधोळचे घोरपडे, इंदुरचे होळकर आणि तंजावरचे भोसले असल्याचे सांगण्यात येतेय. छत्रपती शिवाजी महाराज व त्यांच्या सैन्यदलात सरसेनापती हंबीरराव मोहिते, प्रतापराव गुजर, सरदार संताजी घोरपडे, धनाजी जाधव यांनी अतुलनीय शौर्य गाजविलेय. आझाद हिंद सेनेचे जनरल जगन्नाथराव भोसले, बडोदा आर्मीचे जनरल नानासाहेब शिंदे, जनरल एस.पी.टी. थोरात, ब्रिगेडियर अमृतराव मोहिते आदींनी भारतीय लष्करात अपुर्व कामगिरी बजावलीय.

पात्रता व पराक्रम या मापदंडामुळे “मराठा” हा गुणात्मक शब्द बनला. पुढे व्यवसायावरुन जाती पडल्या. मराठा म्हणवुन घेणाऱ्यांमध्ये सांपत्तिक स्थिती, सामाजिक स्थान यावरुन अनेक स्तर निर्माण झाले. शेती कसणाऱ्यांना कुणबी म्हणु लागले. कुठे मराठा कुणबी. कुठे कुणबी मराठा. कुणब्यांमध्ये त्या त्या भागातील रीतीरिवाजाप्रमाणे अनेक प्रकार निर्माण झाले. आजही बहुसंख्य मराठे सहकारात, राजकारणात आणि लष्करी सेवेत अग्रेसर. स्वातंत्र्यानंतरही महाराष्ट्रावर खऱ्या अर्थाने राज्य केलेय ते राज्यकर्ते म्हणुन मराठ्यांनीच.

 

IMG_3633

 

मुंबईत पंधरा लाख !
मुंबईत जवळपास बारा ते पंधरा लाख मराठे. लालबाग, परेल, वरळी, प्रभादेवी, दादर, वांद्रे, माहीम, विलेपार्ले, गोरेगाव, मालाड, कांदिवली, बोरिवली, सायन, चेंबुर, घाटकोपर, विक्रोळी, भांडुप, मुलुंडला मोठी लोकवस्ती. याशिवाय, मराठा मंदिर, शिवाजी मंदिर, मुलुंड मराठा मंडळ, मालाड, कांदिवली मराठा मंडळ, तावडे ज्ञाती, परब-प्रभु ज्ञाती मंडळ, सावंत ज्ञाती मंडळ, राजेशिर्के ज्ञाती मंडळ अशा विविध संस्था-संघटना कार्यरत आहेत. समाजबंधुंचा राजकीय कल शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस यांच्यानंतर काहीसा काँग्रेस, भाजप, मनसेकडे.

 

morcha kolhapur

 

महापौर श्रध्दा जाधव, शुभांगी शिर्के, प्रभाकर शिंदे, आशिष शेलार, अशोक सावंत, अजित रावराणे, विद्या चव्हाण, शैलेश परब, बळीराम घाग, सरस्वती भोसले, ज्योती भोसले, मधुकर दळवी, जगदिश सावंत, प्रकाश चाळके, स्नेहलता दळवी असे अंदाजे पंधराच्या आसपास नगरसेवक असल्याचे सांगण्यात येतेय. राज्याचे मंत्री वा आमदार यांच्यापेक्षा मुंबई महानगरपालिकेच्या एकुण नगरसेवकांमध्ये मराठा टक्का बेतास बात असल्याचे बोलले जातेय.

राज्य मराठा समन्वय समितीच्या माध्यमातुन मराठ्यांच्या विविध संघटनांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न अलीकडेच झाला. मराठा सेवा संघ (पुरुषोत्तम खेडेकर), शिवसंग्राम (विनायक मेटे), भारतीय मराठा महासंघ (किसनराव वरखिंड), अखिल भारतीय मराठा सेवा संघ (विजयसिंह महाडिक), महाराष्ट्रीय मराठा महासंघ (अंकुशराव पाटील), छावा मराठा युवा संघटना (प्रा. देवीदास वडजे), छावा (प्रा. चंद्रकांत भराड), अखिल भारतीय मराठा महासंघ (सुरेश माने), बुलंद छावा (दास शेळके), क्रांती सेना (शालिनीताई पाटील), छावा (नानासाहेब जावळे) अशा जवळपास बारा संघटना कार्यरत आहेत.

राजकारणातील टक्काही उतरणीला !
मुंबईचे महापौर म्हणुन बाबुराव शेटे (१९८०), दत्ताजी नलावडे (१९८६), रा.ता.कदम (१९९५), नंदू साटम (१९९८), दत्ता दळवी (२००५), श्रध्दा जाधव (२०१०) आदींची नावे घेतली जात आहेत. राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण (१९६०), वसंतदादा पाटील (१९७७/८३/८५), शंकरराव चव्हाण (१९७७), बाबासाहेब भोसले (१९८३), शिवाजीराव निलंगेकर पाटील (१९८६), शरद पवार (१९७८/८८/९३/९५) नारायण राणे (१९९९), विलासराव देशमुख (१९९९/२००४), अशोक चव्हाण (२००८) आणि पृथ्वीराज चव्हाण (२०१०). उपमुख्यमंत्री अजितदादा पवार, आर.आर.पाटील, विजयसिंह मोहिते पाटील.

याशिवाय अण्णासाहेब पाटील, पी.के.सावंत, रामदास कदम, दत्ताजी नलावडे, डॉ.पतंगराव कदम, बाळासाहेब विखे पाटील, राधाकृष्ण विखे पाटील, भाऊसाहेब थोरात, बाळासाहेब थोरात, जयंत पाटील, शिशिर शिंदे, विनोद तावडे, विनोद घोसाळकर, प्रवीण दरेकर, भाई जगताप, अलका देसाई, विजय सावंत, दीपक सावंत, मधुकर चव्हाण, मधु चव्हाण असे कितीतरी आजी माजी आमदार नि मंत्री. “सोशल इंजिनियरींग”च्या प्रयोगामुळे आता राजकारणातील मराठा टक्काही उतरणीला लागलाय….

निवडक
लंडनचे महापौरपद भुषवुन सदाशिवराव देशमुख यांनी मराठ्यांचा झेंडा डौलाने अटकेपार फडकविलाय. राज्याच्या मुख्य सचिवपदाची धुरा अजित निंबाळकर यांनी तर गुजरातच्या मुख्य सचिवपदाची धुरा हिरजराव पाटणकर यांनी भुषविलीय. पोलिस महासंचालकपदाचा बहुमान शिवाजीराव बारावकर यांनी मिळविलाय. स्वामीकार रणजीत देसाई, पानिपतकार विश्वास पाटील, शंकर पाटील, बाबा कदम, डॉ.आ.ह.साळुंखे, सरोजिनी बाबर, डॉ.जयसिंगराव पवार आदींनी साहित्य क्षेत्रात आपली नाममुद्रा उमटवलीय. सिनेक्षेत्रात दिनकर पाटील, सयाजी शिंदे, शिवाजी साटम, स्मिता पाटील आदींनी चमक दाखवलीय.

गावाकडची शेती खुंटली !
मुलुखगिरी, स्वाऱ्या करण्याचे मराठ्यांचे दिवस केव्हाच इतिहासजमा झालेत. इनामे खालसा झालीत. सरंजामशाही, राजेशाही नष्ट झाली. शेती कुळ कायद्यात गेली. उरलेल्या शेतीची वाटणी होऊन तुकडे तुकडे झालेत. पाण्याअभावी ठिकठिकाणची शेती ओसाड पडलीय. परिणामी काही अल्पभुधारक तर काही भुमीहीन झालेत. अपुऱ्या शेतीवर पोट भरता येत नाही. त्यामुळे अनेकांचे उपजिविकेचे साधनच हरपलेय. गावात घरोघरी अठराविश्व दारिद्रय. काहींची घरे कुलुपबंद. काहींच्या घरात केवळ म्हातारीकोतारी मंडळी. निव्वळ पेन्शनवर वा मनीऑर्डरवर कसेबसे दिवस ढकलणारी….

 

Farmrer Indian

 

शहरी दारिद्रय
काही मराठ्यांनी लष्करात सेवा पत्करली तर उर्वरितांनी पोटाची खळगी भरण्यासाठी शहराकडे धाव घेतली. शहराकडे धाव घेणारे “बैठकीच्या खोल्यां”मध्ये “बॅचलर” म्हणुन राहु लागले. माथाडी म्हणुन राब राब राबु लागले. कुणी गिरण्या गाठुन पडेल ते काम केले. शिक्षणाअभावी कुणी भाजीपाला विक्रेत्याची भुमिका वठवली. कुणावर शिपाई होण्याची तर कुणावर वॉचमन होण्याची पाळी ओढवलीय. ज्यांनी एकेकाळी झोपडपट्टया पाहुन नाके मुरडली, त्याच मराठ्यांवर आता झोपडपट्टयांमध्ये मोठ्या संख्येने राहण्याची पाळी ओढवलीय. अनेक जण तर त्याही पलिकडे म्हणजे विस्तारित मुंबईबाहेर फेकले गेलेत. ठेचकाळत, धडपडत शिकुन सवरुन मोठी झालेली थोडीबहुत मुलेच चांगल्या हुद्यावर गेलीत. कुणी मिळेल ती चाकरी करतेय. पण, बहुसंख्य मध्यमवर्गीय मराठ्यांची मुले नोकऱ्यांसाठी वणवण भटकताहेत. घरात दोन वेळचे पोटात ढकलल्यानंतर कुणी नैराश्याने नाक्यावर उभे राहतेय. कुणी पत्ते कुटतेय. कुणी कॅरम खेळतेय. कुणी भाई होतेय. ना वास्तवाचे भान ना भविष्याची चिंता.. असाच त्यांचा जीवनाचा अक्षरशः “टाइमपास” सुरुय….

 

morcha maratha

 

आरक्षण हवेय !
मुठभर पुढारी सोडल्यास जवळपास नव्वद टक्के मराठा समाज शैक्षणिक, सामाजिक व आर्थिकदृष्टय़ा दारिद्रयाचे दशावतार भोगतोय. शिक्षणाअभावी नोकरीतील प्रमाण अडीच ते तीन टक्केच आहे. शैक्षणिकदृष्ट्या मागासलेला. आर्थिकदृष्टया खचलेला. म्हणुनच राजर्षी शाहू महाराजांच्या कोल्हापुर संस्थानच्या जाहीरनाम्यात २६ जुलै १९०२ रोजी प्रशासनातील नोकऱ्यात ५० टक्के आरक्षण दिले गेले व त्यात मराठा जात सामील होती. १९५६ मध्ये नेमलेल्या कालेलकर आयोगाने मराठा जातीचा समावेश इतर मागासलेल्या समाजामध्ये केलाय. आता कुणबी मराठा, मराठा कुणब्यांना ओबीसीच्या आरक्षणाची कवाडे उघडण्यात आलीत. त्यामुळे आता हिंदु-मराठ्यांचाही समावेश ओबीसींमध्ये करा किंवा मराठयांसाठी स्वतंत्र आरक्षण द्या, मराठा समाजाला शैक्षणिक क्षेत्रात आणि नोकऱ्यांत आरक्षण द्या अशी मागणी जोर धरतेय. दिल्लीचे तख्त राखणारा, देशगौरवासाठी झिजणारा नि निढळाच्या घामाने भिजणारा मराठा आता अक्षरशः दारिद्रय़ाच्या उन्हात शिजतोय…. हा विस्कटलेला नि फुटीने ग्रासलेला समाज एकत्र येईल तेव्हाच प्रगतीचे शिखर गाठेल, हे नक्की !

१२६ वर्षानंतर मुंबईचा डब्बा होणार पहिल्यांदाच बंद…

मुंबईचा डब्बेवाला (कधीही सुट्टी न घेणारा) आजपर्यत मुंबईचे डब्बे बंद हा प्रकार अपवादानेच घडला आहे. परंतु माथाडी कामगार जे डोक्यावर (माथ्यावर) वजन वाहतात. यांनी मराठा मोर्चात भाग घेण्याचे ठरविले आहे. १९८९ साली झालेल्या अण्णासाहेब पाटलाच्या मराठा आरक्षणाच्या मोर्चात यांनी सहभाग घेतला होता. जवळपास ९०% माथाडी कामगार हा मराठा आहे. मराठा पैशाने सधन असतात हे म्हणा-यांनी याचा विचार करावा. कुटूंबासहीत लाखाच्यावर माथाडी कामगार मोर्चात सहभागी होणार. मुंबई, पुणे, नाशिक ईत्यादी भागातून माथाडी कामगार सहभागी होणार.

14449891_1411141918900655_3333854574070987197_n

मुंबईचे डबेवाले हे मावळ मराठा आहेत. छत्रपती शिवाजी महारांजांनी स्वराज्याचा यज्ञ जेव्हा मांडला तेंव्हा त्यात सर्व प्रथम आहुती आम्ही मावळ्यांनी दिली.घरादाराची राखरांगोंळी झाली गावावरून गाढवांचे नांगर फिरले पण मावळे कधी डगमगले नाहीत.छत्रपतीच्या काळात आम्ही हातात ढाल तलवार घेऊन गड किल्ले चढत होतो.व आत्ताच्या काळात हातात जेवणाचे डबे पायर्या आणी दादर चढून पोचवत आहे. त्याची डब्बेवाल्यांना खंत नाही. कारण छत्रपतींच्या काळातही युध्दाचे व्यवस्थापन शास्त्र आमचे कडे होते त्याला गनिमीकावा म्हणटले जायचे.तो गणिमीकावा आजही जगातील काही विश्वविद्यालयात शिकवला जातो आहे. राजे गेले महाराजे गेले काळाच्या ओघात मावळे ही मुंबईत डबेवाले झाले. पण आज ही जगातील काही विश्वविद्यालयात डबेवाल्यांचे व्यवस्थापन शास्त्र शिकवले जाते. याचा आम्हाला सार्थ अभिमान आहे.

मराठा माणुस जे काम करतो ते निष्ठेने करतो याचा प्रत्यय म्हणजे मुंबई डबेवाल्याच्या मॅनेजमेंटची गिनीज बुकात उत्कृष्ट म्हणुन नोंद आहे. सन१८९० पासून हे काम आजपर्यंत अविरत सुरु आहे. त्याच्याविषयी थोडी माहिती आम्ही सदर लेखात देत आहो.
मुंबईतील डबेवाले तर नियोजनासाठी, प्रसिद्ध आहेत. त्यांच्या अनोख्या “नेटवर्क’ने आता अमेरिकेतील जगप्रसिद्ध हार्वर्ड बिझनेस स्कूललादेखील भुरळ पाडली असून त्यामुळे या डबा संस्कृतीची कीर्ती सातासमुद्रापार पोहोचली आहे.

81GKbW5tHmL

रोज हे पाच हजार डबेवाले मुंबानगरीत तब्बल दोन लाख जेवणाच्या डब्यांचे वितरण कसे करतात, त्यांच्याकडून डबे देताना आणि जमा करताना एकही चूक कशी होत नाही, मुंबईसारख्या इतक्या दाट लोकवस्तीच्या महानगरात या मंडळींनी हा चमत्कार वर्षानुवर्षे कसा करून दाखवला, याचे कौतुकमिश्रित कोडे हार्वर्ड स्कूलमधील तज्ज्ञांनाही सुटलेले नाही.

बोस्टनहून हार्वर्डचे एक प्राध्यापक खास या मोहिमेवरच मुंबईत दाखल झाले होते. त्यानंतर तेथील आणखी दोघे प्राध्यापकांचे विशेष संशोधनासाठी वरळीतील संशोधन केंद्रात आगमन झाले. या कालावधीत हार्वर्डच्या सदर तिन्ही प्राध्यापकांनी डबेवाल्यांबरोबर मुंबईभर पायपिट केली. त्यांच्याशी मनमुराद गप्पा मारल्या आणि या डबे संस्कृतीतील बारकावे जाणून घेतले. मानवी बळाचा खुबीने वापर करून ही एवढी मोठी कामगिरी एकही चूक किंवा त्रुटी न राहता बिनबोभाट पार पाडली जाते.

dabba-6

कौतुकाचा पुढील टप्पा म्हणजे हार्वर्डने या अहवालाची जगभरातील विविध संस्थांना विक्री करण्याचे ठरवले आहे. अमेरिकेतील अनेक औषध कंपन्यांनी भारतीय आयुर्वेदाचा तपशीलवार अभ्यास करून उच्च दर्जाची औषधनिर्मिती केली आहे. त्यातून ते कोट्यवधी डॉलर्स कमावत आहेत. आता हार्वर्ड स्कूलवाल्यांनी या डबेवाल्यांच्या कार्यसंस्कृतीतून डॉलर्स जमा करायचे ठरवले आहे. दुर्दैवाची बाब अशी की, आपल्या महाकाय देशातील एकाही बिझनेस स्कूलला यासारखे “जरा हटके’ विषय घेऊन त्यावर संशोधन करावे, असे वाटले नाही. यालाच म्हणतात पिकते तिथे विकत नाही! अर्थात, मुंबईच्या या डबेवाल्यांची कीर्ती यानिमित्ताने सातासमुद्रापार पोहोचली हे काय कमी झाले.

03-prince-charles-dabbawalas

ब्रिटनचे प्रिन्स चार्ल्स यांनी जेव्हा मुंबईला भेट दिली तेव्हा तेथील अनोखी डबा संस्कृती पाहून त्यांनाही आश्चर्याचा धक्का बसला होता. नंतर जेव्हा कॅमेला पार्कर बोल्स यांच्याशी चार्ल्स यांचे शुभमंगल पक्के झाले तेव्हा त्यांनी या डबेवाल्यांना खास आमंत्रण दिले होते. डबेवाल्यांनीदेखील त्यांच्या या प्रेमळ विनंतीला मान देऊन त्यांना मराठमोळी भेट पाठवून दिली होती हे वाचकांना आठवत असेलच.

मराठे , शक्तीचे प्रदर्शन करणार का वापर ?

मराठे , शक्तीचे प्रदर्शन करणार का वापर
बहिरी व्यवस्था बहिरे सरकार , ऐतिहासिक ५७ मोर्चाचा ताळेबंद अन ऑगस्टक्रांती

भागवत तावरे बीड

आम्हाला पक्के लक्ष्यात आहे, १६ जुलै २०१६ रोजी दैनिक लोकाशाने कोपर्डीची घटना पान एक वर मांडून “पुरोगामी महाराष्ट्रात बलात्काराच्या विरोधातील चळवळीत दुजाभाव “ या मथळ्याखाली जनतेला आंदोलनाचे आवाहन केले होते . त्याच्या दुसऱ्याच दिवशी महाराष्ट्रातील सर्वात पाहिल्यांदा जनक्षोभ बीड मध्ये रस्त्यावर उतरला. त्यानंतर ८ ऑगस्ट २०१६ हि तारीख एका ऐतिहासिक मोर्चा श्रुंखलेची नांदी ठरवत मराठा समाजाने औरंगाबाद येथे तीन लाख लोकांना घेऊन क्रांतीचा निखारा टाकला अन पाहता पाहता क्रांतीचा वणवा राज्यभर पसरला . जेव्हा शंभर लोकांना एकत्रित आणणे जिकरीचे होते त्या काळात लाखांचे लोंडे महाराष्ट्राच्या रस्त्यावरून वाहू लागले . कोपर्डीच्या वेदेनेचा फुंकर घेऊन गेल्या दोन पिढ्याची वेदना भडकली , अबाल मराठा मावळ एकत्रित झाला, महिला ,पुरुष युवक हक्कासाठी पेटून उठले , संख्येने एकत्रित आल्यावर प्रक्षोभ होण्याची परंपरा असणाऱ्या महाराष्ट्रात मूक मोर्चे काढून मराठ्यांनी इतिहास घडवला .

समाजातील प्रत्येक वर्गाने मराठ्यांचे कौतुक करत मागण्या मान्य करण्याबाबद क्रांतीची भाषा स्वीकारली . मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी देखील अण्णासाहेब पाटील जयंती दिवशी पोटतिडकीने मराठ्यांच्या पोटातली आग मान्य केली अन व्यक्त देखील . आरक्षण मिळवून घेऊ अस्या निर्वाणीच्या घोषणा केल्या . मात्र एका कोपर्डीचा निकाल न लावू शकणाऱ्या व्यवस्थेच्या उरावर रोज एक कोपर्डी घडत आहे . जर लाखोंचे मोर्चे काढून मूक भावना बहिऱ्या सरकारला कळणार नसतील तर संघर्षाचे विविध प्रकार आहेत त्यांचा अवलंब आम्ही करणार आहोत काय ? का मग फक्त शक्तीचे प्रदर्शन करून मुंबई पाहून परतणार आहोत याचे उत्तर मराठ्यांनी मिळवले पाहिजे.

बहुसंख्याक समाज संख्येने एका छत्राखाली एकत्रित येईल असे इतिहासात फक्त अपवादाने घडलेले आहे . त्यात २०१६ हे वर्ष त्याची साक्ष देणारे ठरले . अंगावर दर्र्रर्र्र्र काटा फुटावा अस्या संख्येने जणू विशाल गंगेचे रस्त्यावर अंथरले असा मराठ्यांचा महापूर आम्ही पाहितला . प्रत्येक जिल्ह्यातील निघालेली महाकाय मोर्चे पाहून मराठ्यांचा जखमा राज्याला अधोरेखित झाल्या . गरीब मराठ्यांचे दुख समजून घेतले पाहिजे असे मनोमन वाटणाऱ्या सत्ताधारी विरोधकांना वाटू लागले . मराठा क्रांती मोर्चा नावाने कुठल्याच नेतृत्व शिवाय जनतेने स्वयंभू संख्येचा सर्प वाढवला मात्र तो पुढे कागदाचा ठरला . कारण आज मागे वळून पाहताना ५७ मोर्चाचा लेखा जोखा घ्यायचा म्हटला तर बेरीज शून्य येईल . वर्तमानपत्रांची पाने ते पाने भरून आली . मराठ्यांचा शिस्तबद्ध एल्गार मराठ्यांना सन्मान मिळवून गेला मात्र समस्या सोडवू शकला नाही हे वास्तव आज मान्य करायला हवे , कारण त्यानंतरच मुंबईत निघणाऱ्या मोर्चाचा सदुपयोग करून घेता येणार आहे . नेतृत्वहीन मोर्चा हा कौतुकाचा विषय नाही तर न मिळणाऱ्या यशाची शास्वती असते , हे आता ५७ मोर्चे काढून थंडावलेल्या मराठ्यांना वेगळे सांगायला नको .

त्यामुळे मराठ्यांनी आता शक्ती चे प्रदर्शन करायचे का मनगट आवळायची अन संघर्षाचा स्वर आलाप अन पट्टी बदलायची हे ठरवून घ्यावे . सरकार ला ज्या भाषेत वेदना समजतात त्याच भाषेत आंदोलन करता येत नसेल तर तो आक्रोश वेळ अन काळ वाया घालत असतो हे मार्टिन ल्युथर चे वाक्य आहे . सामान्य मराठ्यांचा कुठला दोष होता काय जे सहभागी झाले , चूक झाली ती म्होरच्या थोपात , एकवटलेल्या शक्तीचा मोबदला मिळवण्यात त्यांना यश आले नाही , पेटलेल्या वणवा त्यांना दाखवता तर आला मात्र सरकारपर्यंत पोहोचवताना त्यांना यश आले नाही , यामुळे मंत्रालयात मराठ्यांचा आक्रोश पोहोचलाच नाही , याच वेळी राजकीय परिपक्व झालेले नागपूरचे फडणवीस यांनी गोड बोलून मराठे थंड केले . सरकारच्या गालीच्यावर राजाश्रय प्राप्त मराठे नेते तत्कालीन गर्दीचा भाग तर झाले मात्र मराठ्यांना दिलासा मिळवून देण्यात यशस्वी झाले नाहीत . म्हणूनच स्वयंभू मराठ्यांचा आखरी पाडाव ऑगस्ट ला मुंबईत पडत असताना, मागचे पाढे पंचावन्न होऊ द्यायचे का शक्तीचा वापर करायचा हे ठरवले पाहिजे . मागे आ.विनायक मेटे यांनी मराठा आरक्षणाचा चेंडू केंद्रीय मागासवर्गीय आयोगाकडे घेऊन जाण्याचे निश्चित केले होते त्यावर देखील मोर्च्याच्या पुढे असणाऱ्या मंडळीने गांभीर्य समजून घेतले पाहिजे .

कुठल्याची समाजाची गती, प्रगती अन अधोगती हि तत्कालीन सामाजिक राजकीय नेतृत्वावर अवलंबून असते, हे कुणबी मराठ्यांना पंजाबराव देशमुखांनी दाखवून दिले आहे . असो आज मराठ्यासाठी एकच प्रश्न आहे एकवटणे त्यांच्यासाठी महत्वाचे नाही फक्त तुंब कुठे वळवायचा ठरवले पाहिजे . सरकारला ज्या भाषेत कळते त्या भाषेत बोलायला शिकले पाहिजे नाहीतर दुर्दैवाने ५७ ऐवजी ५८ एवढाच काय तो फरक पडेल , पोर मुंबई पाहून परत येतील , अठरा विश्व दारिद्र्य कायम असेल , गेलात जिंकून आलात तर आरसे पाहू शकतात.

maratha nanded

शेतकरी संपाचा आदर्श घेणार का

क्रांती मोर्चा मधील उपस्थिती पाहितली तर शेतकरी संप पाच टक्के देखील नव्हता . प्रत्येक जिल्ह्यात लाखोच्या घरात एल्गार असलेल्या ५७ मोर्च्यांनी जे साधले नाही ते नगर नाशिक मधल्या शेतकरी संपाने साधले अन त्याचा कमी अधिक का होईना लाभ राज्यात झाला . शेतकरी संप मराठी क्रांतीच्या तुलनेत कमालीचा अल्पवयीन होता मात्र त्याने साधलेल ध्येय मात्र कमी कष्टात साधले गेले . मराठ्यांचे लाखोचे मोर्चे रस्त्यावर आपला प्रक्षोभ दाखवत होते मात्र सरकार सोबत चर्चा कुणी करत नव्हते , अर्धे हळकुंड चर्चा करायची नाही म्हणून अडून बसली अन त्यातच सरकार गपगार राहिले , शेतकरी संपात मात्र आंदोलन सुरु होते तोच सुकाणू समिती गठीत करण्यात आली , आंदोलनाला थोडे गालबोट लागताच सरकार गुड्ग्यावर आले , सुकाणुच्या नुसत्या डरकाळ्यात जी आर च्या मागे जी आर मंत्रालयातून बाहेर पडले , हे काम मराठ्यांना का साधता आले नाही यावर खल होणे गरजेचे आहे काय , मूक भावनांना जरा बोलके केले पाहिजे काय , याचा विचार मराठ्यांनी ज्या त्या स्तरावर जावून केला पाहिजे .

भाऊ लक्ष्मण जावळे उर्फ भाऊसाहेब रंगारी : सार्वजनिक गणेशोत्सवाचे जनक

भाऊ लक्ष्मण जावळे उर्फ भाऊसाहेब रंगारी : सार्वजनिक गणेशोत्सवाचे जनक

प्रस्थापित इतिहासलेखकांनी आपल्या लेखणीचा गैरवापर करत खरा इतिहास पुसुन चुकीचा इतिहास प्रचलित केल्याचे अजुन एक उदाहरण पुण्यात समोर आले आहे. जातकेंद्री इतिहासलेखकांनी बांधलेल्या इतिहासाच्या तिरक्या भिंतीचे लेखणीने मोठे केलेले चिरे आता त्यांच्यावरच कोसळु लागले आहेत. यावेळेस तो चिरा बाळ गंगाधर टिळकांच्या रुपाने कोसळला आहे. यापुर्वीच महात्मा ज्योतिराव फुलेंनी १८६९-७० मध्ये सुरु केलेल्या सार्वजनिक शिवजयंती उत्सवाचे जनकत्व बा.गं. टिळकांच्या नावावर खपविण्याचा जातकेंद्री प्रकार उघडकीस आला असताना परत आता भाऊसाहेब रंगारी यांनी १८९२ मध्येच सुरु केलेल्या सार्वजनिक गणेशोत्सवाचे जनकत्व टिळकांच्याच नावावर खपवले गेल्याचा प्रकार उघडकीस आला आहे.

bhausaheb rangari

bhausaheb rangari

हे सहन न झाल्याने आता पुण्यातील श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती ट्रस्टला खरा इतिहास उघड करु नका अशा धमक्या देणारी पत्रे यायला सुरुवात झाली आहे. खोट्या इतिहासाचा पर्दाफाश झाल्यामुळे नेमकी कुणाच्या बुडाखाली आग लागली असेल ते वेगळे सांगायला नको.वस्तुतः भाऊसाहेब रंगारी हे एक जबरदस्त क्रांतिकारक होते. त्यांच्या वाड्यामध्ये क्रांतिकारकांना गुप्तपणे शस्त्र चालवण्याचे शिक्षण दिले जायचे.

आपल्या सहकाऱ्यांसमवेत त्यांनी ब्रिटिशांविरोधात क्रांतीकार्य चालविले होते. नुकताच त्यांच्या वाड्यातील शस्त्रासाठाही सापडला आहे. भाऊसाहेबांचा शालुंना रंग देण्याचा व्यवसाय होता, त्यामुळे त्यांचे जावळे आडनाव मागे पडुन रंगारी हे नाव प्राप्त झाले. ते उत्तम राजवैद्य होते. त्यांच्या राहत्या घरी आयुर्वेदिक दवाखाना होता. Richard I. Cashman यांच्या The Myth of Lokmanya : Tilak and Mass Politics in Maharashtra या पुस्तकात त्यांचा उल्लेख “Bhau Lakshman Javle, was a Maratha whom the police considered an extremely dangerous and troublesome man” असा उल्लेख आला आहे, यावरुन त्यांचा दरारा लक्षात येईल.

१८९२ साली सर्वप्रथम भाऊसाहेब रंगारी यांनी गणेशोत्सव सुरु केला. २६ सप्टेंबर १८९३ च्या केसरीच्या अग्रलेखात टिळक स्वतः लिहतात की, सालाबादपेक्षा यंदा गणेशोत्सवास अधिक सार्वजनिक स्वरुप आले असुन ज्या गृहस्थांनी खटपट केली त्यांचे आभार मानले पाहिजेत. ते गृहस्थ दुसरेतिसरे कोणी नसुन भाऊसाहेब रंगारी हेच होते. सार्वजनिक गणेशोत्सवातील देखाव्यात छत्रपती शिवाजी महाराजांची प्रतिमा लावण्याची सुरुवातही भाऊसाहेबांनीच केली. टिळकांनी १८९४ मध्ये सार्वजनिक गणेशोत्सवात सहभाग घेतला.

तत्कालीन सामाजिक जीवनातही भाऊसाहेबांना मानाचे स्थान होते. दारुवाला पुलावरील हिंदू-मुस्लिम दंगल थांबवणारे व्यक्तिमत्व म्हणुन दस्तुरखुद्द टिळकांचे सहकारी न.चि. केळकर यांनी भाऊसाहेबांचा उल्लेख केला आहे.

मात्र आपल्याकडे चित्रपटातुनही चांगला इतिहास कसा दुसर्यांच्याच नावावर खपवला जातो आणि इतिहास घडविणाऱ्यांना कसे डावलले जाते याचा “सुबोध” आपल्याला यावरुन घेता येईल. १९०५ मध्ये आधीच आपले मृत्युपत्र बनवुन स्वतःच्या अंत्यसंस्काराच्या खर्चाची तजवीज करणाऱ्या भाऊसाहेबांनी आपली सर्व संपत्ती सार्वजनिक गणेशोत्सवासाठी दान दिली होती. विशेष म्हणजे आपल्या मृत्युपत्रावर साक्षीदार म्हणुन त्यांनी एका मुस्लिम व्यक्तीची साक्ष घेतली होती.
जुन १९०५ रोजी भाऊसाहेबांचे निधन झाले. त्याचीही बातमी २० जुन १९०५ च्या अंकात केवळ एका वाक्यात छापुन केसरीने त्यांची उपेक्षा केली.

भाऊसाहेबांचा इतिहास बराच मोठा आहे. इतके दिवस भाऊसाहेब रंगारी हे नाव आणि चरित्र उपेक्षेच्या गर्तेत अडकले होते. पण आता उपेक्षेचा काळ संपला आहे. उशिरा का होईना सत्य समोर आले आहे. अजुन बराच उलगडा होणे बाकी आहे. सत्याचा पाठपुरावा करण्यासाठी धडपडणाऱ्या श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती ट्रस्टच्या सर्व सदस्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्याची ही वेळ आहे. शेवटी सत्य ज्यांच्या बाजुने असते त्यांचाच विजय असतो…

14316893_1172443106164138_465368390366649140_n 14344146_1172445292830586_4305432561939704310_n 14329922_1172444832830632_5266600593912913766_n

Ganapati Decoration

Ganapati Decoration

Tilak and Mass Politics in Maharashtra Richard I. Cashman

Tilak and Mass Politics in Maharashtra Richard I. Cashman

जिज्ञासुंनी अवश्य भेट द्या.
ठिकाण – श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती ट्रस्ट, शनिवारवाड्याच्या पाठीमागे, अप्पा बळवंत चौक, पुणे.
–अनिल माने.